Trả lời ngắn: PowerToys là bộ tiện ích do chính Microsoft làm để bù những thứ Windows còn thiếu — đổi tên hàng loạt, chia cửa sổ theo bố cục riêng, chọn màu trên màn hình.
Điểm cần biết: nó là tập hợp nhiều công cụ rời, bạn chỉ nên bật những cái thực sự dùng.
Vì sao Microsoft lại làm phần mềm vá cho chính Windows?
Nghe có vẻ kỳ lạ: nếu những tính năng này hữu ích, sao không đưa thẳng vào hệ điều hành?
Lý do là quy mô. Windows chạy trên hàng tỷ máy, nên mỗi thay đổi trong hệ điều hành phải qua nhiều vòng kiểm thử và tính tới rủi ro làm hỏng thứ đang chạy ổn định.
Còn bộ tiện ích này là dự án mã nguồn mở, phát hành riêng, ai muốn thì cài. Nhóm phát triển thử nghiệm được nhanh hơn nhiều và không ảnh hưởng tới người không cài.
Trên thực tế, nhiều tính năng từng xuất hiện ở đây rồi mới được đưa vào Windows chính thức sau vài năm — nó đóng vai trò như phòng thí nghiệm.
PowerToys làm được gì?
| Tiện ích | Mức hữu ích | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đổi tên hàng loạt theo quy tắc | Tốt nhất | Xem trước kết quả trước khi áp dụng |
| Chia màn hình theo bố cục tự đặt | Tốt nhất | Rất đáng giá với màn hình lớn |
| Xem trước tệp trong Explorer | Rất tốt | Xem được nhiều định dạng hệ thống không hỗ trợ |
| Chọn màu bất kỳ trên màn hình | Rất tốt | Tiện cho người làm thiết kế |
| Thanh tìm kiếm và khởi chạy nhanh | Tốt | Gõ vài chữ là mở được phần mềm |
| Giữ máy không tự ngủ | Tốt | Hữu ích khi chạy tác vụ dài |
| Đổi phím và tổ hợp phím | Tốt | Cứu được bàn phím hỏng một phím |
| Miễn phí, mã nguồn mở | Rất tốt | Do chính hãng phát hành |
| Bật hết mọi tiện ích | Kém | Chiếm tài nguyên và dễ bấm nhầm phím tắt |
Ai nên dùng PowerToys?
- Người dùng màn hình lớn hoặc nhiều màn hình — phần chia bố cục cửa sổ đáng giá nhất.
- Ai thường xuyên phải đổi tên nhiều tệp — nhiếp ảnh, kế toán, quản lý tài liệu.
- Người làm thiết kế cần lấy mã màu nhanh — không phải mở phần mềm nặng.
- Ai có bàn phím hỏng một vài phím — gán tạm sang phím khác để dùng tiếp.
Không cần thiết nếu bạn chỉ dùng máy để duyệt web và xem phim — phần lớn tiện ích ở đây sẽ không được động tới.
Nên bật tiện ích nào, tắt tiện ích nào?
Bộ này có hơn hai chục tiện ích, và bật hết là cách nhanh nhất để gặp rắc rối.
| Nếu bạn là | Nên bật những gì |
|---|---|
| Nhân viên văn phòng dùng màn hình rộng | Chia bố cục cửa sổ, xem trước tệp |
| Người làm thiết kế | Chọn màu, thước đo màn hình, xem trước ảnh |
| Nhiếp ảnh gia, người quản lý tài liệu | Đổi tên hàng loạt, đổi kích thước ảnh |
| Lập trình viên | Thanh khởi chạy nhanh, giữ máy thức |
| Người hay họp trực tuyến | Tắt nhanh micro và camera |
| Người dùng phổ thông | Chỉ bật chia bố cục cửa sổ, tắt phần còn lại |
Quy trình đổi tên hàng loạt an toàn
- Chép thư mục ra một bản dự phòng (5 phút) — Đổi tên hàng loạt không hoàn tác được dễ dàng.
- Chọn nhóm tệp cần đổi, không chọn cả thư mục (2 phút) — Tránh động vào tệp không liên quan.
- Nhập quy tắc và xem cột kết quả xem trước (10 phút) — Đây là tính năng quan trọng nhất.
- Kiểm tra vài dòng đầu và vài dòng cuối (5 phút) — Lỗi hay nằm ở tệp có tên bất thường.
- Áp dụng rồi mở thử vài tệp (5 phút) — Xác nhận nội dung vẫn đúng.
- Xoá bản dự phòng sau khi chắc chắn (2 phút) — Chỉ khi đã kiểm tra xong.
Vì sao phải xem trước kết quả trước khi áp dụng?
Đây là điểm tách công cụ này khỏi các cách đổi tên hàng loạt khác, và cũng là lý do nên dùng nó thay vì viết lệnh.
Quy tắc đổi tên nghe đơn giản nhưng rất dễ cho kết quả ngoài dự đoán khi gặp tệp không theo khuôn mẫu. Một tệp thiếu phần mở rộng, một tệp có dấu chấm giữa tên, hay một tệp tên quá dài đều có thể khiến quy tắc áp sai.
Khi bạn đổi tên năm trăm tệp bằng dòng lệnh, bạn chỉ biết kết quả sau khi mọi thứ đã xong. Nếu sai, việc khôi phục lại tên gốc gần như bất khả thi vì thông tin cũ đã mất.
Cột xem trước hiển thị tên mới của từng tệp ngay cạnh tên cũ trước khi bạn xác nhận. Chỉ cần liếc qua vài dòng là phát hiện được quy tắc có chỗ nào áp sai, và sửa lại quy tắc mất vài giây thay vì cứu vãn hàng trăm tệp.
Hạn chế cần biết
Chỉ chạy trên Windows
Được xây riêng cho hệ điều hành này.
Bật hết gây xung đột phím tắt
Nên bật từng tiện ích theo nhu cầu thật.
Chiếm tài nguyên nếu bật nhiều
Mỗi tiện ích là một tiến trình chạy ngầm riêng.
Một số tiện ích còn thô
Đây vốn là nơi thử nghiệm nên chất lượng không đồng đều.
Cần phiên bản Windows đủ mới
Máy chạy bản cũ có thể không cài được.
PowerToys so với cách làm khác
| Tiêu chí | PowerToys | Tính năng sẵn của Windows | Everything |
|---|---|---|---|
| Đổi tên hàng loạt | Tốt nhất | Kém | Không có |
| Chia bố cục cửa sổ | Tốt nhất | Khá | Không có |
| Tìm và mở nhanh phần mềm | Tốt | Tốt | Không áp dụng |
| Tìm tệp theo tên | Khá | Kém | Tốt nhất |
| Chi phí | Miễn phí | Miễn phí | Miễn phí |
| Độ tin cậy | Tốt | Tốt nhất | Rất tốt |
Xem thêm đánh giá Everything, đánh giá TreeSize, đánh giá Rufus, hoặc duyệt nhóm tiện ích và công cụ.
Kết luận
PowerToys đáng cài với bất kỳ ai dùng Windows để làm việc, vì trong hơn hai chục tiện ích thế nào cũng có vài cái hợp với bạn.
Hai thứ đáng giá nhất với số đông là chia bố cục cửa sổ và đổi tên hàng loạt — cả hai đều là việc người ta làm thường xuyên mà hệ điều hành hỗ trợ khá nghèo nàn.
Cách dùng đúng là bật ít thôi. Mở phần cài đặt, tắt hết, rồi bật lại từng cái khi bạn thực sự cần tới nó. Như vậy máy nhẹ hơn và bạn không gặp phím tắt lạ.
