Trả lời ngắn: CrystalDiskMark đo tốc độ thật của ổ đĩa, và đây là cách nhanh nhất phát hiện ổ SSD giả hoặc bị tráo linh kiện ngay sau khi mua.
Giới hạn: nó chỉ đo tốc độ, không nói gì về sức khoẻ hay tuổi thọ ổ.
Vì sao nên đo tốc độ ổ đĩa mới mua?
Ổ thể rắn là mặt hàng bị làm giả nhiều, và cách làm giả tinh vi hơn nhiều so với việc chỉ dán nhãn sai.
Kiểu phổ biến nhất là dùng chip nhớ kém chất lượng hoặc chip loại thải, ghép vào bảng mạch rồi sửa thông tin để máy tính nhận đúng tên hãng.
Nhìn bên ngoài và đọc thông tin phần mềm thì mọi thứ đều khớp. Nhưng khi bắt ổ làm việc thật, tốc độ chỉ bằng một phần nhỏ so với công bố — và đó là lúc sự khác biệt lộ ra.
Kiểu thứ hai là ổ đã qua sử dụng nặng được đánh bóng bán lại như hàng mới. Tốc độ có thể vẫn ổn, nhưng kết hợp với chỉ số sức khoẻ sẽ thấy ngay số giờ chạy không khớp với lời quảng cáo.
CrystalDiskMark làm được gì?
| Việc | Mức độ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đo tốc độ đọc ghi tuần tự | Tốt nhất | Con số so được với thông số hãng công bố |
| Đo tốc độ với tệp nhỏ ngẫu nhiên | Rất tốt | Phản ánh trải nghiệm dùng hằng ngày |
| Trở thành chuẩn để so sánh | Rất tốt | Mọi bài đánh giá đều dùng nên dễ đối chiếu |
| Miễn phí, chạy không cần cài | Rất tốt | Bỏ vào USB mang đi kiểm tra |
| Đo được cả ổ mạng và thẻ nhớ | Tốt | Hữu ích khi kiểm tra thẻ mới mua |
| Xuất kết quả ra ảnh hoặc văn bản | Tốt | Làm bằng chứng khi khiếu nại người bán |
| Đánh giá sức khoẻ ổ đĩa | Không có | Cần công cụ chuyên riêng |
| Ghi dữ liệu lên ổ khi đo | Khá | Làm hao mòn ổ thể rắn một chút |
| Chỉ có bản cho Windows | Không có | Hệ khác phải dùng công cụ tương đương |
Ai nên dùng CrystalDiskMark?
- Người vừa mua ổ SSD hoặc thẻ nhớ — kiểm tra ngay trong thời hạn đổi trả.
- Ai nghi ngờ máy chậm do ổ đĩa — đối chiếu với tốc độ chuẩn của dòng ổ đó.
- Người mua máy tính cũ — kết hợp với công cụ đọc sức khoẻ ổ.
- Ai cần bằng chứng để khiếu nại người bán — kết quả xuất ra ảnh được.
Không dùng để biết ổ còn sống được bao lâu — CrystalDiskInfo mới trả lời câu đó.
Đọc kết quả đo thế nào cho đúng?
Bảng kết quả có nhiều dòng, và dòng người ta hay nhìn lại không phải dòng quan trọng nhất.
| Chỉ số | Ý nghĩa thực tế |
|---|---|
| Tốc độ đọc ghi tuần tự | Con số hãng quảng cáo, dùng để đối chiếu hàng thật giả |
| Tốc độ với khối dữ liệu nhỏ ngẫu nhiên | Quyết định cảm giác máy nhanh hay chậm hằng ngày |
| Chênh lệch giữa đọc và ghi | Bình thường, ghi luôn chậm hơn đọc |
| Tốc độ tụt mạnh ở lần đo thứ hai | Dấu hiệu bộ nhớ đệm nhanh đã đầy, chip nền chậm |
| Kết quả thấp hơn công bố dưới mười phần trăm | Bình thường, điều kiện thử nghiệm khác nhau |
| Kết quả chỉ bằng một nửa công bố | Rất đáng ngờ, kiểm tra lại nguồn gốc |
Quy trình kiểm tra ổ SSD vừa mua
- Kiểm tra ngay khi còn trong hạn đổi trả (càng sớm càng tốt) — Đừng để tới lúc hết hạn.
- Đọc chỉ số sức khoẻ và số giờ chạy trước (5 phút) — Hàng mới phải gần bằng không.
- Đóng hết phần mềm khác rồi mới đo (2 phút) — Máy đang bận sẽ cho kết quả sai.
- Chạy phép đo mặc định (10 phút) — Không cần đổi thông số.
- So từng dòng với thông số chính hãng công bố (10 phút) — Mở trang hãng trên điện thoại.
- Đo lại lần hai để xem có tụt tốc độ không (10 phút) — Bước phát hiện chip nền kém.
Vì sao phải đo lần thứ hai?
Đây là mẹo phát hiện một kiểu ổ kém chất lượng mà lần đo đầu không lộ ra.
Nhiều ổ thể rắn có một vùng bộ nhớ nhanh làm đệm, và mọi dữ liệu ghi vào sẽ đi qua vùng đó trước khi được chuyển sang phần chip chính chậm hơn. Khi vùng đệm còn trống, tốc độ đo được rất đẹp.
Với ổ chất lượng tốt, vùng đệm đủ lớn và phần chip nền cũng không quá chậm, nên chênh lệch giữa hai lần đo không đáng kể.
Với ổ dùng chip kém, vùng đệm nhỏ và cạn rất nhanh. Lần đo thứ hai chạy khi vùng đệm chưa kịp giải phóng sẽ cho con số tụt xuống chỉ còn một phần nhỏ. Đó chính là tốc độ bạn thực sự nhận được khi chép một thư mục lớn — và là điều người bán không bao giờ nhắc tới.
Hạn chế cần biết
Không đánh giá được sức khoẻ ổ đĩa
Chỉ đo tốc độ tại thời điểm chạy, cần công cụ khác cho phần tuổi thọ.
Quá trình đo có ghi dữ liệu lên ổ
Làm hao mòn ổ thể rắn một chút, không nên chạy quá thường xuyên.
Chỉ có bản cho Windows
Người dùng hệ khác phải tìm công cụ đo tương đương.
Kết quả thay đổi theo tình trạng máy
Máy đang chạy nhiều phần mềm sẽ cho con số thấp hơn thực tế.
Không phản ánh hết hiệu năng thực tế
Cách dùng máy thật phức tạp hơn các phép đo chuẩn hoá.
CrystalDiskMark so với các công cụ khác
| Tiêu chí | CrystalDiskMark | CrystalDiskInfo | HWiNFO |
|---|---|---|---|
| Đo tốc độ ổ đĩa | Tốt nhất | Không có | Không có |
| Đọc sức khoẻ ổ đĩa | Không có | Tốt nhất | Tốt |
| Phát hiện ổ giả | Tốt nhất | Rất tốt | Khá |
| Dễ dùng | Tốt nhất | Rất tốt | Kém |
| Xuất kết quả làm bằng chứng | Rất tốt | Tốt | Tốt |
| Chi phí | Miễn phí | Miễn phí | Miễn phí cho cá nhân |
Xem thêm đánh giá CrystalDiskInfo, đánh giá CPU-Z, đánh giá balenaEtcher, hoặc duyệt nhóm tiện ích và công cụ.
Kết luận
CrystalDiskMark nên là việc đầu tiên bạn làm ngay sau khi mua một ổ SSD hoặc thẻ nhớ mới, khi vẫn còn trong hạn đổi trả.
Mười phút đo và đối chiếu với thông số hãng đủ để phát hiện phần lớn hàng giả hoặc hàng bị tráo linh kiện — thứ mà nhìn bằng mắt không thể nhận ra.
Hãy nhớ đo hai lần và nhìn dòng tốc độ với khối dữ liệu nhỏ. Đó là hai chi tiết phân biệt một phép kiểm tra có ý nghĩa với việc chỉ chụp lại con số đẹp để khoe.
