Trả lời ngắn: Obsidian khác các ứng dụng ghi chú khác ở một điểm nền tảng — ghi chú của bạn là các tệp văn bản thường nằm trong thư mục trên máy, không bị khoá trong hệ thống của ai.
Đổi lại: bạn phải tự lo phần đồng bộ và tự xây cách tổ chức cho mình.
Vì sao chuyện dữ liệu nằm ở đâu lại quan trọng?
Ghi chú cá nhân là loại dữ liệu bạn tích luỹ suốt nhiều năm và giá trị của nó tăng theo thời gian.
Với phần lớn ứng dụng ghi chú, nội dung của bạn nằm trong cơ sở dữ liệu riêng của nhà cung cấp và chỉ truy cập được qua phần mềm của họ.
Điều đó ổn cho tới ngày công ty đó đổi chính sách giá, bị mua lại, hoặc đóng cửa. Lúc ấy bạn phải xuất dữ liệu ra và thường nhận được một mớ định dạng lộn xộn mất hết cấu trúc.
Ở đây thì khác: mỗi ghi chú là một tệp văn bản thường trong thư mục bạn chọn. Nếu ngày mai phần mềm biến mất, bạn vẫn mở được toàn bộ ghi chú bằng bất cứ trình soạn thảo nào.
Obsidian làm được gì?
| Việc | Mức độ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lưu ghi chú thành tệp văn bản thường trên máy | Tốt nhất | Không bị khoá vào hệ thống nào |
| Liên kết giữa các ghi chú với nhau | Tốt nhất | Xây được mạng lưới ý tưởng |
| Xem sơ đồ quan hệ giữa các ghi chú | Rất tốt | Phát hiện mối liên hệ chưa nghĩ tới |
| Kho tiện ích mở rộng do cộng đồng làm | Rất tốt | Tuỳ biến gần như không giới hạn |
| Tìm kiếm toàn bộ kho ghi chú | Rất tốt | Nhanh kể cả với hàng nghìn tệp |
| Miễn phí cho sử dụng cá nhân | Tốt | Dịch vụ đồng bộ chính thức mới trả phí |
| Đường học với người mới | Kém | Không có cấu trúc sẵn, phải tự xây |
| Đồng bộ giữa các thiết bị | Khá | Trả phí hoặc tự làm bằng cách khác |
| Làm việc nhóm trên cùng kho ghi chú | Kém | Sinh ra cho cá nhân |
Ai nên dùng Obsidian?
- Người nghiên cứu và học tập dài hạn — liên kết giữa các ý tưởng là thế mạnh chính.
- Người viết cần nơi tích luỹ tư liệu — tìm lại ghi chú cũ rất nhanh.
- Ai lo về việc bị khoá vào một nền tảng — dữ liệu luôn nằm trong tay bạn.
- Người thích tuỳ biến công cụ theo ý mình — kho tiện ích rất phong phú.
Chưa phù hợp nếu bạn cần ghi chú chung với đồng nghiệp — Notion làm phần cộng tác tốt hơn nhiều.
Vì sao nhiều người bỏ cuộc sau vài tuần?
Đây là hiện tượng phổ biến với công cụ này và nguyên nhân khá rõ ràng.
| Sai lầm | Hậu quả |
|---|---|
| Dành hai tuần đầu chỉ để cấu hình và cài tiện ích | Chưa viết được ghi chú nào đã chán |
| Cố xây hệ thống thư mục hoàn hảo trước khi bắt đầu | Kẹt ở khâu lên kế hoạch mãi mãi |
| Chép nguyên hệ thống của người khác trên mạng | Không hợp cách nghĩ của mình nên bỏ |
| Chép nguyên cả bài viết dài vào ghi chú | Kho phình to mà không nhớ được gì |
| Không bao giờ đọc lại ghi chú cũ | Thành nghĩa địa thông tin |
| Bắt đầu bằng cách viết vài ghi chú thật | Cách đúng, cấu trúc tự hình thành sau |
Quy trình bắt đầu trong ba mươi ngày
- Cài đặt và tạo một kho ghi chú, không cài tiện ích nào (30 phút) — Bắt đầu tối giản.
- Viết mỗi ngày một ghi chú về việc bạn đang học (30 ngày) — Nội dung thật, không phải thử nghiệm.
- Tập thói quen liên kết tới ghi chú cũ khi thấy liên quan (liên tục) — Đây là giá trị cốt lõi.
- Sau hai tuần, nhìn lại xem chủ đề nào lặp lại (1 giờ) — Cấu trúc bắt đầu lộ ra.
- Chỉ khi đó mới sắp xếp thư mục và cài tiện ích cần thiết (2 giờ) — Dựa trên nhu cầu thật.
- Thiết lập cách sao lưu kho ghi chú (1 giờ) — Đừng để mất công sức nhiều tháng.
Vì sao viết ghi chú bằng lời của mình lại quan trọng?
Đây là khác biệt giữa một kho ghi chú có giá trị và một kho lưu trữ chết.
Cách làm dễ nhất là chép nguyên đoạn văn hay từ bài viết bạn đọc được. Nhanh, đầy đủ, và cảm giác như bạn đã thu thập được kiến thức.
Nhưng khi đọc lại sau sáu tháng, bạn thấy một đoạn văn xa lạ và phải đọc từ đầu để hiểu nó nói gì. Ghi chú đó không tiết kiệm được thời gian nào so với việc tìm lại bài gốc.
Khi bạn buộc mình viết lại ý đó bằng lời của chính mình, hai chuyện xảy ra. Thứ nhất, bạn phát hiện ra mình chưa thực sự hiểu — vì không diễn đạt lại được. Thứ hai, ghi chú thu được viết theo cách nghĩ của bạn nên sáu tháng sau đọc là hiểu ngay. Quy tắc đơn giản là không chép quá hai câu nguyên văn cho mỗi ghi chú.
Hạn chế cần biết
Không có cấu trúc sẵn cho người mới
Tự do hoàn toàn cũng là gánh nặng.
Đồng bộ nhiều thiết bị phải trả phí hoặc tự làm
Không có sẵn miễn phí như đối thủ.
Không hợp làm việc nhóm
Sinh ra cho ghi chú cá nhân.
Dễ sa vào việc cấu hình thay vì viết
Kho tiện ích phong phú là cái bẫy với người mới.
Ứng dụng di động kém thoải mái hơn bản máy tính
Viết dài trên điện thoại không tiện.
Obsidian so với các lựa chọn khác
| Tiêu chí | Obsidian | Notion | Evernote |
|---|---|---|---|
| Dữ liệu nằm trên máy bạn | Tốt nhất | Không | Không |
| Liên kết giữa các ghi chú | Tốt nhất | Tốt | Khá |
| Làm việc nhóm | Kém | Tốt nhất | Tốt |
| Dễ với người mới | Khá | Tốt | Tốt nhất |
| Đồng bộ nhiều thiết bị | Khá | Tốt nhất | Rất tốt |
| Chi phí cá nhân | Miễn phí | Có gói miễn phí | Gói miễn phí hạn chế |
Xem thêm đánh giá Notion, đánh giá Evernote, đánh giá Notepad++, hoặc duyệt nhóm ứng dụng văn phòng.
Kết luận
Obsidian đáng chọn nếu bạn tích luỹ ghi chú cho một hành trình dài và muốn chắc chắn chúng vẫn thuộc về mình sau mười năm.
Việc ghi chú là tệp văn bản thường trên máy nghe có vẻ là chi tiết kỹ thuật nhỏ, nhưng nó là khác biệt lớn nhất và cũng là lý do đáng chọn nhất.
Hãy bắt đầu bằng cách viết, không phải bằng cách cấu hình. Ba mươi ghi chú thật viết bằng lời của bạn có giá trị hơn nhiều so với một hệ thống hoàn hảo mà trống rỗng.
